Ontstaan en oprichting
In het begin van het nieuwe millennium kwamen er bij de dorpsraad steeds meer vragen over straatnamen, historische boerderijen en het ontstaan van het Peeldorp Ysselsteyn. Die groeiende belangstelling vormde de aanleiding om bij omliggende dorpen te kijken hoe zij hun lokale historie verzamelden en deelden.
In de eerste jaren was er een werkgroep Historie Ysselsteyn actief als onderdeel van de dorpsraad. Op 14 juni 2005 werd de Stichting Historie Ysselsteyn via een notariële akte officieel opgericht, zodat zij voortaan zelfstandig kon opereren.
Eerste bestuur
- Harrie Philipsen — voorzitter
- Eric Michels — secretaris / penningmeester
- Sieb Nijssen — lid
- Wim Arts Pzn — lid
- Leon Nijssen — lid
Eerste activiteiten
Een van de eerste activiteiten was het digitaliseren van het dorpsblad YNB. Daarnaast werden interviews en filmopnamen gemaakt met (oud-)dorpsgenoten van het eerste uur. Ook zijn veel foto's en krantenartikelen verzameld over belangrijke gebeurtenissen in Ysselsteyn. Bij het verzamelen van foto's waren onder andere Jan Koonings, Jo Koonings en Jo Deters actief.
Die inzet leverde een waardevolle bron op over het ontstaan van Ysselsteyn en zijn eerste bewoners.
Verdere ontwikkeling
In 2007 nam de stichting deel aan de actie Kern met Pit en won daarbij een beloning van € 1.000,--. Ook werd met succes deelgenomen aan de tentoonstelling Ysselsteyn Leeft in 2008, waar een presentatie met onder meer een plaggenhut de eerste prijs behaalde.
Bij het 10-jarig bestaan in 2011 werd een grote tentoonstelling georganiseerd met foto's, een schaapskooi, een kudde schapen en bezoek van een look-alike van minister Van IJsselsteijn die een langverwacht schilderij kwam brengen.
Bij de uitgave van de boeken Zo is het begonnen in 2016 en Verhalen op ons levenspad rond het 100-jarig bestaan van Ysselsteyn is dankbaar gebruikgemaakt van al het verzamelde materiaal.
Van huiskamer naar archiefruimte
In de eerste jaren werd er aan huis vergaderd, maar al snel ontstond de behoefte aan een eigen clublokaal. Eerst werd een ruimte gehuurd bij Jera, maar die bleek al snel te klein door de groei van het archief.
De huidige ruimte werd gevonden in de kelder van Vitelia, voorheen de Boerenbond, waar de stichting sindsdien kosteloos te gast is. Daar worden de maandelijkse vergaderingen gehouden en kunnen de archieven worden geraadpleegd.